საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის

2006 წლის მოკლე ანგარიში

 

 

2005 წლის 23 დეკემბერს საქართველოს პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა საქართველოს კანონს `მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და მათი განვითარების შესახებ~ საქართველოს კანონში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე~. კანონში აღნიშნულია, რომ `საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია (შემდგომში აკადემია) არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი სრული ავტონომიური უფლებებითა და სახელმწიფო დაფინანსებით~, ხოლო საქართველოს მთავრობის #58 (16 მარტი, 2006 წ.) დადგენილებით აკადემიაში შემავალი სამეცნიერო კვლევითი დაწესებულებები ჩამოყალიბდნენ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებად, რის საფუძველზეც გაყვანილი იქნენ აკადემიის შემადგენლობიდან. ამავე კანონის შესაბამისად სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებუ­ლება სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად ვალდებული გახდა `საქმიანობის წლიური სამეცნიერო ანგარიში განსახილველად წარუდგინოს აკადემიას~. გარ­და აღნიშნულისა, აკადემიას დაევალა `მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების განვი­თარების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკისა და ამ სფეროში პრიორიტეტების განსაზღვრა, სახელმწიფო სამეცნიერო ტექნოლოგიების პროგრამების (პროექტე­ბის) შემუშავება, მათი ექსპერტიზა და შესრულებაში~ მონა­წილეობა.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, 2006 წლიდან აკადე­მიამ გარდაქმნა თავისი საქმიანობა. აკადემიის პრეზიდი­უმის სხდომები, ძირითადად, მიეძღვნა ქვეყნი­სთვის აქ­ტუ­ალური პრობლემების გადაჭრის საკითხების განხილ­ვას. შემუშავე­ბული წინადადებები კონკრეტულ აქტუა­ლურ საკითხთან დაკავშირებით წარედ­გინა მთავრობას რეა­გირებისათვის.

კანონში შეტანილი ცვლილებებიდან გამომდინარე აკადემიის მიზ­ნები და ამოცანები მეცნიერების და ტექნო­ლოგიების სფეროში მოკლედ შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოყალიბ­დეს:

_ ქვეყანაში ფუნდამენტური და გამოყენებითი კვლევების შემდგომი ხელ­შეწყობა;

_ ნაციონალური ინოვაციური სისტემის ფორმირე­ბის გზების დასახვა;

_ სამეცნიერო და სამეცნიერო-ტექნოლოგიური შე­დეგების ეფექტური გამო­ყენება;

_ სამეცნიერო-ტექნიკური კადრების შენარჩუნება და სამეცნიერო საკადრო პოტენციალის შემდგომი ხა­რისხობრივი სრულყოფა;

_ მეცნიერების და განათლების ეფექტური ერთობ­ლივი ფუნქციონირების ხელშეწყობა;

_ საერთაშორისო სამეცნიერო-ტექნიკური თანამ­შრომლობის კიდევ უფრო გაღრმავება.

2006 წელს შედგა აკადემიის პრე­ზიდიუმის 13 სხდომა. სხდომებზე განხი­ლულ იქნა ქვეყნისათვის აქტუალური პრობლემური საკითხები:

_ `საქართველოში სეისმური საშიშროებისა და დაცვის ღონისძიებათა შესახებ~ (მომხს. ფიზ.-მათ.მეცნ.კანდ. ზ.ჯავა­ხიშვილი, აკად.წევრ-კორ. გ.გაბრი­ჩიძე). პრეზიდიუმმა დაავალა დედამი­წის შემსწავლელ მეცნიერებათა განყო­ფილებას წარმო­უდგინოს პრეზიდიუმს საქართველოს სეისმური საშიშროებისა­გან დაცვის ღონისძიებების პროექტი.

_ `საქართველო­სთვის 2005 წელს წყალდიდო­ბების და ღვარცოფების მიერ მიყენებული ზარალის შეფასება და პროგნოზი~ (მომხს. ტექნ.მეცნ.დოქტ. გ.გა­ვარდაშვილი). 

_ `ზენორმა­ტიული გადახრის მქონე მწვავე ავარი­ული მრავალ­სარ­თულიანი საცხოვრებელი სახლების გასწორება-გამაგ­რების ახალი ტექნო­ლოგია~ (მომხს. სა­ქართველოს საინჟინრო აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი, პრო­ფ. ლ.მახვი­ლაძე).

_ `საქარ­თველოს შავი ზღვის სანაპირო ზოლის გამორეცხვი­საგან დამცავი კომპლექსური ღონისძიებების შემუშავე­ბის შესახებ~ (მომხს. აკა­დ. ც.მირცხუ­ლავა, გეოგრ.მეცნ. კანდ. გ.ლომინაძე და ტ.ბერიძე).

_ `თავდაცვისა და საგან­გებო სიტუაციების მიწი­ერი და კოსმოსური საინ­ჟინრო უზრუნველყოფა, კომ­პლექსები და ნაგებობები~ (მომხს. აკად.წევრ-კორ. ე.მეძმა­რიაშვილი).

_ `საქართველოს მევენახეობა-მეღვინეობის რეაბილიტაციის და მდგრადი განვი­თარების გრძელვა­დიანი კონცეპტუალური პროგრამის  შესახებ~ (მომხს. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი ნ.ჩხარტიშვილი, ბიოლ.მეცნ.დოქ­ტ. ა.შალაშვილი და  ე.კირ­თაძე).

_ `საქართველოს სასმელი წყლის რე­სურსების რაციონალური გამოყენებით ქვეყ­ნის სოცი­ალურ-ეკონომიკური განვითარების კონცეპტუალური პროგრამის შესა­ხებ~ (მომხს. პროფ. ლ.მახვილაძე და მეცნ.დოქტ პ.გიორგაძე).

_ `საქართველოში ენერგეტიკის განვითა­რების ტაქტიკისა და სტრატეგიის შესა­ხებ~ (მომხს. Mმეცნ. დოქტორები ლ.მახვილაძე და გ.ქარუ­მიძე).

Aაღნიშნული პრობლემური საკითხების გადაწყვეტის მიზნით აკადემიის პრეზიდიუმმა წინადადებები წარუდგინა საქართველოს მთავრობასა და სამინის­ტროებს.

პრეზიდიუმის სხდომებზე მეცნიერული მოხსენებებით გამოვიდნენ:

_ აკად. თ.ბერიძე _ `ვაზის დომესტიკაცია~.

_ ბიოლ.მეც.დოქტ. თ.ლეჟა­ვა _ `ქრომოსომების ფუნქციური მახა­სიათებ­ლები და დაბერება~.

_ აკა­დ. ჯ.ლომინაძე _ `ფარული მასი­სა და ფარული ენერგიის პრობლემა კოსმოლოგიაში~.

_ მედიც.მეცნ.დოქტ. ნ.ყიფშიძე _ `კარდიოლოგია _ წარსული, აწ­მყო და მომავალი~.

პრეზიდიუმმა სიმონ ჯანაშიას სახე­ლობის პრემია მონოგრაფიისათვის _ `რიტუალი და სიმბოლო არქაულ კულტუ­რაში~ მია­ნიჭა ი.ჯავახიშვილის სახ. ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტი­ტუტის წამყვან მეცნიერ თანამ­შრომელს, ისტო­რიის მეცნიერებათა დოქტორს მანანა ხიდაშელს, ხოლო ნ.მუსხელიშვი­ლის სახელობის პრემია ფიზ.-მათ.მეცნ.დოქტ. მ.აშორდიას ნაშრომთა ციკლისათვის _ `განზოგადებულ ჩვეულებრივ წრფივ დიფერენცია­ლურ განტოლებათა სისტემე­ბის თვისებრივი თეორიის ზოგიერთი საკითხის შესახებ~.

Aაკადემიასთან შეიქმნა ქრისტიანული თეოლოგიისა და რელიგიის ისტო­რიის შემს­წავლელი კომისია სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, სა­ქართველოს მეცნი­ერებათა ეროვნული აკადე­მიის საპატიო აკადემიკოსის ილია II-ის  თავ­მჯდო­მარეობით.

2006 წლის 10 მაისს გაიმართა შეხვედრა პოლონეთის მეცნი­ერებათა აკადე­მიის პრე­ზიდენტთან, მოლეკულური ბიო­ლოგიისა და მცენარეთა ბიოქიმიის გამოჩენილ სპეცი­ალისტთან პროფესორ ანდრეი ლეგოც­კისთან. პროფ. ა.ლეგოც­კიმ წაიკითხა მოხსენება `გენუ­რი მემკვიდრეობა და ბიოლოგიური მრავალფე­როვნება~. ხელი მოეწერა საქართველოს და პოლონეთის აკადემიებს შორის ურ­თიერთთანამშრომლობის ხელშეკრულებას.

24 ოქტომბერს აკადემიაში გაიმარ­თა შეხვედრა ამერიკელ ბიზნეს­მენთან და მეცე­ნატთან ფრედ იანგთან, რო­მელმაც წაიკითხა მოხსენება `კორნელის უნივერ­სიტეტის და კალიფორნიის ტექნო­ლოგიური ინსტიტუტის ატაკამას ტელესკოპი~.

2006 წელს აკადემიის პრეზიდენტი აკად. თ.გამყრელიძე აირ­ჩიეს ამერიკის მეცნიერებათა ნაციონა­ლური აკადემიის უც­ხოელ წევრად, აგრეთვე, `ევროპული აკადემიის~ (Aცადე­მია Eუროპაეა) ნამდვილ წევრად.

2006 წელს აკადემიის წევრებმა საქართველოში და საზღვარგარეთ გამოს­ცეს 57 მონოგრაფია და წიგნი, 15 სახელმძღვანელო, 2 რუკის ელექტრონული ვერსია, 1 ატლასი, გამოაქვეყნეს 210 სტატია.

2006 წელს აკადემიასთან არსებობდნენ შემდეგი სამეცნიერო რედაქციები და კომისიები:

ქართული ენციკლოპედიის ირ.აბაშიძის სახ. მთავა­რი სამეცნიერო რედაქ­ცია;

გ.წერეთლის სახ. `ვეფხისტყაოსნის აკადემიური გამოცემისა და ქართული ენის თესაურუსის კომიტეტი;

ქრისტიანული თეოლოგიისა და რელიგიის ისტო­რიის შემსწავლელი კომი­სია;

საქართველოს ისტორიის წყაროების კომისია;

საქართველოს მთიანეთის პრობლემათა კომპლექ­სური შესწავლის კომისია;

კავკასიის ქვეყნებთან სამეცნიერო თანამშრომლო­ბის კომისია;

ბუნებისმეტყველებისა და ტექნიკის ისტორიის საბ­ჭო.

2006 წელს გამოვიდა აკადემიის შემ­დეგი პერიოდული გამოცემები:

ჟურნალ `საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მოამბის~
ტ. 173, ## 1, 2, 3 და ტ. 174, ## 1, 2 (ინგლისურ ენაზე);

`საქართველოს მათემატიკური ჟურნალის~ მე-13 ტომის 4 ნომერი (ინგლი­სურ ენაზე);

ჟურნალის `მემუარები დიფერენციალურ განტოლე­ბებსა და მათემატიკურ ფი­ზიკაში~ 3 ტომი: 37-ე, 38-ე, 39-ე (ინგლისურ ენაზე);

ჟურნალ `საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მაცნეს~ სერი­ები:

`ქიმია~, ტ. 32, #1-4;

`ბიოლოგია~, სერია A, ტ. 32, ##1-6;

`ბიოლოგია~, სერია B, ტ. 4, ##1-4 (ინგლისურ ენაზე);

`საქართველოს ნეირომეცნიერების ჟურნალი~, ტ. 2, #1 (ინ­გლისურ ენაზე);

`რენტგენოლოგიისა და რადიოლოგიის მაცნე~, #1(24), #2-3(25), #4(26);

`ფილოსოფია~, #1;

`ფსიქოლოგია~, ##1, 2;

ჟურნალი `მეცნიერება და ტექნოლოგიები~, 4 კრე­ბული, #1-3, #4-6, #7-9, #10-12.

აკადემიის ცენტრალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკა საქართველოს პრეზი­დენტის 2006 წლის 26 ივნისის #390 ბრძანებულებით გამოეყო აკადემიას და გ.მიქელაძის სახ. სახელმწიფო ტექნიკურ ბიბ­ლიოთეკასთან ერთად დაარსდა როგორც საჯარო სამართლის იური­დიული პირი _ ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა.

აკადემი­აში 2007 წლის 1 იანვრის მდგო­მარეობით ირი­ცხებოდა აკადემიის 58 ნამდვილი წევრი და 58 წევრ-კორესპონდენტი.

აკადემიის 2006 წლის ბიუ­ჯეტის გეგ­მა შეადგენდა 1110,5 ათას ლარს.